Yüzey Araştırmaları

Yazılıkaya/Midas Vadisinden ilk bahseden; gezgin ve yazar William Martin Leake ’dir. Leake, Seyitgazi’den geçerek insanların eski çağlardan kaldığını söylediği anıtları görmek için çam ağaçlarıyla çevrili ormandan geçtiklerini anlatır. 1800’ lü yıllarda Midas Vadisindeki anıtları inceler ve anıt üzerindeki yazıtlardan, anıtın Midas’a ait olduğunu söyler.

 

1826 yılında Fransız gezgin Alexandre de Laborde ve Oğlu Leon de Laborde, bölgeye gelerek anıtları incelemişler ve Pişmiş Kale’ye çıkmışlardır. 1834 yılında ünlü gezgin, mimar - arkeolog Charles Texier Midas Vadisini ziyaret eder. Texier, alandaki önemli anıtların (Yazılıkaya/ Midas Anıtı, Bitmemiş ve Areyastis ) ve civardaki kaya mezarlarının gravür çizimlerini yapar. İlk defa bu araştırmacı yöre halkının Midas Anıtı’nı “ Yazılıkaya” olarak isimlendirdiğini bildirir. 1885 yılında anıtın eteklerinde kurulan köye de bu nedenle Yazılıkaya adı verilmiştir.

Royal Asiatic Society Üyesi, İngiliz John R. Steuart 1837 yılında bölgede araştırma yapar. Kümbet yönünden Midas Vadisi’ne giren Steuart, Midas Anıt’ı ve Bitmemiş Anıt’ın çizimlerini yapar ve anıtların üzerindeki yazıtların kopyalarını çıkartır.

 

1858 yılında dilbilimci ve coğrafyacı Heinrich Barth ve A. D. Mortdtmann, Seyitgazi yoluyla Doğanlı Vadisi’ne gelerek önemli anıtları (Midas, Bitmemiş ve Areyastis) inceleyip anıtların yazıtlarının kopyalarını alırlar.

 

1861 yılında Georges Perrot, Edmond Guillaume ve Jules Delbet, Midas Vadisi’nde, Pişmiş Kale ve Midas Anıtı’nın çevresinde inceleme yaparlar.

 

Yazılıkaya Vadisi hakkında bilgi veren diğer bir gezgin, tarihi coğrafya uzmanı ve epigraf William M. Ramsay’dir.1881 yılında Midas kenti olarak adlandırdığı yerde kaya anıtlarının olduğundan bahseder ve çizimlerini yapar. Bahşeyiş, Kümbet, Yapıldak ve Midas’ın mezarından söz eder ve Kümbet Vadisi’nin üzerinden giden Parthenios Nehri’nin (Seyit Suyu) geçtiğini belirtir. Ayrıca Yazılıkaya Vadisinin çizimini yapar.

 

Ecole Française d’Athenes’in üyelerinden, Georges Radet ve Gustave Fougeres 1886 yılında bölgeyi ziyaret ederler. Daha sonra 1893 yılında Radet, H. Ouvre ile tekrar dağlık araziye araştırma gezisi düzenlemişlerdir.

 

Phryg başkenti Gordion’u (Yassıhöyük) ilk kazan Arkeolog Alfred Körte 1894- 1895 yıllarında bölgede kapsamlı bir araştırma yapar.

 

1896 yılında coğrafyacı W. Von Diest bölgeye gelir ve harita üzerinde Kütahya ile Seyitgazi arasında uzanan dağlık arazide Barth, Radet ve Körte tarafında izlenen yollar hakkında bilgi vererek, yolları harita üzerinde işaretlemiştir. Aynı yıl Sanat Tarihçi Franz von Reber anıtları inceler ve profesyonel fotoğrafçı F. Berggren tarafından anıtların fotoğrafları çekilir.

 

1897 yılında Epigraf J. G. C. Anderson bölgedeki anıtları inceler. 1901- 1904 yılları arasında Alman araştırmacı E. Brandenburg bölgeye gelerek tüm Phryg Anıtlarını inceler.

 

The Cornell Expedition to Asia Minor and the Assyro- Babylonion Orient adı verilen bir Amerikan heyeti J. R. S. Sterrett’in başkanlığında Midas Anıtı ve çevresinde 1907 yılında araştırma gezisi yaparlar. W. M. Forbes tarafından alanda jeolojik araştırmalar yapar ama yayınlanmaz.

 

1925 yılında Phrygia ve Lykaonia sınırlarında epigrafik çalışmalar yapan, William M. Calder başkanlığındaki Monumenta Asiae Minoris Antiqua1 (MAMA1) heyeti bölgedeki yazıtların kopyasını çıkartırlar.

 

1936-1938 yılları arasında Fransız bilim adamı, coğrafyacı Ernest Chaput Dağlık Phrygia Bölgesi’nin coğrafi ve jeolojik yapısını inceler ve 1941 yılında kitap halinde yayınlanan araştırma sonuçları sonraki araştırmalar için temel kaynak oluşturur.

 

Hititlerin başkenti Hattuşa’nın (Boğazköy) kazı başkanı Kurt Bittel 1939 yılında Yazılıkaya / Midas Şehri’ni ziyaret eder ve kaya anıtlarını inceler.1941 yılında İç Anadolu Bölgesinde üç ilde; Ankara, Konya ve Eskişehir’de geziler yapan Remzi Oğuz Arık Yazılıkaya ve çevresini de 1956 yılında yayınlanan kitabında anlatır.

 

II. Dünya Savaşı’nın ardından, 1946 yılında bölgeye gelen C. H. E. Haspels geniş kapsamlı yüzey araştırmaları yapar. 1950 yılında Haspels bölgede üç ay süren araştırma gezisi yapar ve Aşkıdil Akarca kendisine eşlik eder. 1953 ve 1958 yıllarında bölgede çalışmalar yapan Haspels’e J. M. Hemelrijk de katılmıştır. Haspels yaptığı çalışmaları 1971 yılında yayınladığı “The Highlands of Phrygia Sites and Monuments” adlı kitabında anlatır. Metin ve levhalar şeklinde olmak üzere iki ciltten oluşan kitapta Dağlık Phrygia Bölgesi’nin, Prehistorik Dönem’den Osmanlı Dönemi’ne kadar uzanan geniş bir tarihi dilimi anlatılmaktadır.

 

Haspels ’dan sonra bölgede belli zaman aralıklarında araştırmalar devam etmiştir. 1984 yılında Fahri Işık, Dağlık Phrygia Bölgesindeki kaya anıtlarını incelemiştir. Işık yayınladığı çalışmalarında Urartu ile Phryg kaya anıtlarını arasında karşılaştırmalar yapmıştır.

 

Bölgede Peter Z. Sponos, K. Belke, N. Mersich, Geza de Francovich gibi araştırmacılar tarafından gerçekleştirilen çalışmalar sınırlı bir alana veya özel araştırma konularına yönelik yapılmıştır.

 

Anadolu Üniversitesi Arkeoloji Bölümü’nden Taciser Tüfekçi Sivas başkanlığındaki bir ekip bölgede 1992- 1996 yılları arasında doktora çalışmaları kapsamında, alandaki anıtları ve kaleleri incelemiştir. Bu çalışmanın sonunda Sivas; 1999 yılında “Eskişehir- Afyonkarahisar- Kütahya İl sınırları İçindeki Phryg Kaya Anıtları” adlı doktora tezini yayınlamıştır.

 

TC Kültür ve Turizm Bakanlığı Kültür Varlıkları ve Müzeler Genel Müdürlüğü’nün izni ile 1-15 Ağustos 2017 tarihleri arasında, Eskişehir Anadolu Üniversitesi Arkeoloji Bölümü Öğretim Üyelerinden Yard. Doç. Dr. Rahşan TAMSÜ POLAT’ın başkanlığında, Yazılıkaya/Midas Vadisi’nde arkeolojik yüzey araştırmaları çalışmalarına başlanmıştır.

Galeri

    Görsel Bulunmamaktadır.

2017 © Yüzey Araştırmaları - Tüm hakları saklıdır.